Металл құбырдан пластик құбырға өтуді қалай жасауға болады
Металдан пластикке өтуді дәнекерлеумен емес, арнайы фитингпен жасайды. Полипропиленге (ПП) металл бұрандасы бар аралас фитинг, полиэтиленге (ПЭ) компрессиялық (қысымдық) фитинг алады. Пластик құбырдың өзіне бұранда кесілмейді. Шағын диаметрлерді бұрандамен жалғайды, бөлшектеуге тура келетін тораптарды «американка» арқылы, ірі диаметрлерді фланецпен қосады. Ыстық су тек ПП-ға жарайды, полиэтилен оған қолданылмайды.
Өтудің қандай тәсілдері бар?
- ПП-ға арналған аралас (бұрандалы) фитинг: бір жағы дәнекерлеуге арналған пластик ұшы, екінші жағы металл бұранда, ішкі немесе сыртқы. Әдетте шағын диаметрлерде, шамамен 40 мм-ге дейін қолданылады.
- ПЭ-ге арналған компрессиялық (қысымдық) фитинг: бір ұшы пластик құбырды қысады, екіншісінде бұранда бар. Болат құбырдың тегіс ұшына тікелей кигізілетін бұрандасыз қысымдық муфталар да бар.
- «Американка»: бөлшектелетін гайка. Құбырды кеспей-ақ тораптың өзін алуға мүмкіндік береді, сондықтан есептеуіштердің, сүзгілердің, радиаторлар мен орамал кептіргіштердің жанына қояды.
- Фланец: ПЭ-нің ірі диаметрлеріне, ысырмалар мен сорғыларға қосуға арналған.
Болат құбырдан полипропиленге қалай өтуге болады?
Бұл ең жиі кездесетін жағдай: ескі болат учаскені ауыстырады немесе құрылғыны ПП тарамына қосады.
- Суды жауып, учаскедегі қалдықты ағызыңыз.
- Болат құбырды қатаң тік бұрыштап кесіңіз, тікенектерді алып, ұшын бояу мен тоттан тазалаңыз.
- Болаттағы бұранданы тексеріңіз. Ол бүтін болса және қабырғасы жұқармаса, пайдаланыңыз; болмаса, құбырдың сау бөлігіне жаңасын кесіңіз немесе бұрандасыз муфта таңдаңыз.
- Бұрандаға тығыздағыш орап қойыңыз: пастамен зығыр жіп немесе ФУМ-лента, бұранданың бағытымен.
- Аралас фитингті бұраңыз: алдымен қолмен, содан кейін кілтпен бір-екі айналым. Артық тарту пластик бөлікті жарып жібереді.
- Полипропилен құбырды фитингтің пластик ұшына дәнекерлеңіз, өндірушінің кестесіндегі қыздыру және суыту уақытын сақтаңыз.
- Суды баяу ашып, тораптың жұмыс қысымында қарап шығыңыз.
Металл құбырды полиэтилен құбырмен қалай жалғауға болады?
Полиэтилен металмен дәнекерленбейді және пісірілмейді, сондықтан қосылыс әрдайым механикалық болады. Су және техникалық желілер үшін компрессиялық фитинг алады: ПЭ құбыр қысқыш сақинасы мен тығыздағышы бар гайкаға кіргізіледі, ал екінші ұшы болат муфтаға бұралады немесе болат құбырдың тегіс ұшына кигізіледі. Фитингтің өлшемін ПЭ құбырдың сыртқы диаметрі мен қысым класы бойынша таңдайды: SDR17 (шамамен 10 атм) үшін PN10-нан төмен емес фитинг қажет.
Ірі диаметрлер мен бөлшектелетін тораптар үшін ПЭ құбырды фланецке арналған төлкемен дәнекерлеп, болат фланецке болтпен тартады. ГОСТ 18599-2001 бойынша PN10, PN12.5 және PN16 класты ПЭ100 су құбырларын біз шығарамыз — фитингті сол немесе одан жоғары қысым класымен алыңыз. Газ құбырындағы «полиэтилен–болат» өту ажырамайтын болады, оны тек газ ұйымы орнатады.
Өту кезінде қандай қателер жиі кездеседі?
- Бұранда пластик құбырдың өзіне кесілген: қабырға әлсірейді, қосылыс ағып, жарылады.
- Бұрандалы фитинг артық тартылған: пластик муфтадағы жарықшақ бірден емес, бірнеше аптадан кейін білінеді.
- Фитинг қысымға сәйкес келмейді: PN10 бөлшекті қысымы жоғары желіге қояды.
- ПЭ құбыр ыстық суға қосылған: ол +40 °C-қа дейінгі суық суға арналған.
- Ұзаруы ескерілмеген: полипропилен қызғанда айтарлықтай ұзарады, ал болат құбыр қозғалмайды, сондықтан жалғау жерінде жүктеме жиналады.
- Қабырғасы жұқарған ескі болатқа жаңа бұранда кесу: кескен жерде тесік пайда болады. Бұрандасыз муфта немесе учаскені ауыстыру жақсы.
Жаңа желіге не таңдау керек: ПП, ПЭ немесе металл-пластик?
Материал өту тәсілін де анықтайды. Полипропилен — суық және ыстық су мен жылытудың ішкі таратуына арналған қатты құбыр, дәнекерлеп жалғанады. Полиэтилен иілгіш, сыртқы желілерге, үйге кіргізуге және суық сумен суаруға қолданылады. Металл-пластикті болатпен бұрандалы цангалы немесе пресс-фитингтермен жалғайды.
Фитингтер бір құбыр түрінен екіншісіне жарамайды, сондықтан оларды құбыр материалы бойынша таңдаңыз. Полипропилен мен полиэтилен өзара дәнекерленбейді: оларды тек механикалық жолмен, өтпелі қысымдық фитинг арқылы жалғайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
- Полиэтилен құбырды полипропилен құбырмен дәнекерлеуге бола ма?
- Жоқ. Бұл балқу температурасы әртүрлі материалдар, олар ортақ тігіс түзбейді. ПЭ мен ПП-ны механикалық жолмен жалғайды: екі диаметрге таңдалған компрессиялық фитингпен немесе бұрандалы өтумен.
- Болат құбырды пластикке ауыстырғанда жерлендіруді тексеру керек пе?
- Иә. Ескі үйлерде металл су құбыры кейде потенциалдарды теңестіру жолы ретінде қолданылады. Учаскені ауыстырар алдында электрші мамаға жерлендіру құбырға сүйенбейтінін нақтылаңыз, құрылғы қорғаныссыз қалмасын.
- Мұндай өтуді ыстық су үшін қолдануға бола ма?
- Полипропиленмен — иә, егер құбыр мен фитинг қажетті температура мен қысымға есептелсе. Полиэтиленді ыстық су мен жылыту үшін қолданбайды: оның шегі — +40 °C-қа дейінгі суық су.
- Өту жерінде бөлшектелетін қосылыс қажет пе?
- Тораптарға қызмет көрсету керек жерде — есептеуіштің, сүзгінің, радиатордың жанында — иә: «американка» қойыңыз. Жасырын учаскелерде ажырамайтын өту немесе артық жалғаусыз жүргізген дұрыс.